Δυσκολίες στη Γραφή: Πότε Μπορεί να Χρειάζεται Εργοθεραπεία ένα Παιδί;

Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς, πολλοί γονείς παρατηρούν ότι το παιδί τους δυσκολεύεται περισσότερο στη γραφή από τους συνομηλίκους του.

Μπορεί να γράφει πολύ αργά, να κουράζεται γρήγορα, να πιέζει υπερβολικά το μολύβι ή να αποφεύγει δραστηριότητες που περιλαμβάνουν γράψιμο.

Η κατάκτηση της γραφής δεν εξαρτάται μόνο από το αν ένα παιδί «έμαθε τα γράμματα». Πρόκειται για μια σύνθετη δραστηριότητα που απαιτεί συνεργασία πολλών διαφορετικών δεξιοτήτων.

Τι χρειάζεται ένα παιδί για να γράψει;

Για να μπορέσει να γράψει με ευκολία, χρειάζεται μεταξύ άλλων:

• σταθερότητα κορμού και ώμου,
• συντονισμό χεριού και ματιού,
• λεπτή κινητικότητα,
• αποτελεσματική χρήση των δακτύλων,
• σωστό χειρισμό του μολυβιού,
• οπτική αντίληψη,
• οργάνωση στον χώρο,
• προσοχή και συγκέντρωση,
• ικανότητα σχεδιασμού και εκτέλεσης της κίνησης.

Επομένως, όταν υπάρχει δυσκολία στη γραφή, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να γράψει το παιδί περισσότερες φορές την ίδια λέξη.

Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε πού ακριβώς βρίσκεται η δυσκολία.

Ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή;

Το παιδί κουράζεται πολύ γρήγορα όταν γράφει

Μπορεί να ξεκινά σωστά αλλά μετά από λίγες γραμμές η ποιότητα της γραφής να μειώνεται αισθητά ή να παραπονιέται ότι κουράστηκε.

Κρατά το μολύβι με μεγάλη ένταση

Ο τρόπος λαβής διαφέρει από παιδί σε παιδί και δεν υπάρχει μόνο μία «σωστή» εικόνα.

Όταν όμως το παιδί ασκεί υπερβολική πίεση, εμφανίζει πόνο ή κουράζεται γρήγορα, η λαβή μπορεί να επηρεάζει τη λειτουργικότητα της γραφής.

Τα γράμματα δεν έχουν σταθερό μέγεθος

Μερικά γράμματα είναι πολύ μεγάλα, άλλα πολύ μικρά, ενώ οι λέξεις μπορεί να μην ακολουθούν σωστά τις γραμμές του τετραδίου.

Δεν αφήνει σωστά κενά

Οι λέξεις μπορεί να κολλάνε μεταξύ τους ή να υπάρχουν πολύ μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στα γράμματα και στις λέξεις.

Γράφει πολύ αργά

Η ταχύτητα έχει ιδιαίτερη σημασία όσο αυξάνονται οι απαιτήσεις του σχολείου.

Ένα παιδί που χρειάζεται υπερβολικά περισσότερο χρόνο για την αντιγραφή ή την ολοκλήρωση μιας γραπτής δραστηριότητας μπορεί να δυσκολεύεται να ακολουθήσει τον ρυθμό της τάξης.

Δυσκολεύεται να αντιγράψει από τον πίνακα

Η αντιγραφή απαιτεί το παιδί να μεταφέρει συνεχώς την προσοχή του από τον πίνακα στο τετράδιο, να θυμάται αυτό που είδε και να οργανώνει τη γραφή του στον χώρο.

Γι’ αυτό και μια δυσκολία στην αντιγραφή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «δεν προσέχει».

Αποφεύγει συστηματικά το γράψιμο

Αν κάθε γραπτή εργασία καταλήγει σε ένταση, διαπραγμάτευση ή άρνηση, είναι σημαντικό να εξεταστεί το ενδεχόμενο το γράψιμο να είναι πραγματικά δύσκολο ή κουραστικό για το παιδί.

Είναι φυσιολογικό να μην γράφουν όλα τα παιδιά το ίδιο;

Φυσικά.

Η γραφή είναι δεξιότητα που εξελίσσεται σταδιακά και ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των παιδιών.

Μια όχι και τόσο όμορφη γραφή από μόνη της δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.

Περισσότερη σημασία έχει το κατά πόσο η δυσκολία επηρεάζει τη λειτουργικότητα του παιδιού: αν προλαβαίνει τις εργασίες, αν κουράζεται, αν αποφεύγει το γράψιμο και αν μπορεί να αποδώσει αυτά που πραγματικά γνωρίζει.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η εργοθεραπεία;

Η εργοθεραπευτική αξιολόγηση δεν περιορίζεται στο να δει κάποιος ένα δείγμα γραφής.

Ο εργοθεραπευτής εξετάζει τους επιμέρους παράγοντες που απαιτούνται για την πραγματοποίηση της δραστηριότητας και εντοπίζει σε ποια σημεία χρειάζεται υποστήριξη το παιδί.

Ανάλογα με τις ανάγκες του, το πρόγραμμα μπορεί να στοχεύει στη βελτίωση δεξιοτήτων που σχετίζονται με τη λεπτή κινητικότητα, τον οπτικοκινητικό συντονισμό, τον κινητικό σχεδιασμό, την οργάνωση και φυσικά την ίδια τη λειτουργική εξάσκηση στη γραφή.

Στόχος δεν είναι να αποκτήσει το παιδί «τέλεια καλλιγραφία».

Στόχος είναι να μπορεί να γράφει με τρόπο λειτουργικό, ευανάγνωστο και όσο γίνεται λιγότερο κουραστικό, ώστε η γραφή να μην αποτελεί εμπόδιο στη συμμετοχή του στο σχολείο.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι;

Το περισσότερο γράψιμο δεν είναι πάντα η λύση.

Αν η δραστηριότητα έχει γίνει πηγή καθημερινής σύγκρουσης, η συνεχής πίεση μπορεί να κάνει το παιδί να την αποφεύγει ακόμη περισσότερο.

Χρήσιμες δραστηριότητες μπορούν να είναι:

• ζωγραφική και χρωμάτισμα,
• κατασκευές,
• παιχνίδια με πλαστελίνη,
• παζλ,
• δραστηριότητες κοπής και χειρισμού μικρών αντικειμένων,
• σύντομες και ευχάριστες γραπτές δραστηριότητες σχετικές με τα ενδιαφέροντα του παιδιού.

Οι δραστηριότητες, όμως, θα πρέπει πάντα να προσαρμόζονται στην ηλικία και στις συγκεκριμένες ανάγκες του.

Πότε να απευθυνθείτε σε εργοθεραπευτή;

Μια αξιολόγηση αξίζει να εξεταστεί όταν η δυσκολία είναι συστηματική, επιμένει στον χρόνο και επηρεάζει τη σχολική καθημερινότητα ή την αυτοπεποίθηση του παιδιού.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι το παιδί να αρχίσει να λέει «δεν μπορώ να γράψω» ή «δεν είμαι καλός στο σχολείο».

Στο Stepping Stone Therapy στην Αθήνα παρέχονται υπηρεσίες εργοθεραπευτικής αξιολόγησης σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, με στόχο να προσδιοριστούν οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παιδιού και να σχεδιαστεί, όταν χρειάζεται, ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα.

Η σωστή αξιολόγηση είναι αυτή που μας επιτρέπει να ξεχωρίσουμε μια φυσιολογική αναπτυξιακή διαφορά από μια δυσκολία που χρειάζεται πιο στοχευμένη υποστήριξη.